Odszkodowanie z tytułu braku zapłaty za fakturę, wypłacane przez ubezpieczyciela kredytu kupieckiego przeważnie nie pokrywa 100% wartości należności. Od wyliczonej szkody potrącana jest kwota udziału własnego ubezpieczającego w szkodzie. 

Jaki jest cel stosowania tego parametru w umowie ubezpieczenia? Jak jest wyliczany udział własny? W jakich sytuacjach mogą pojawiać się problemy?

 

W kilku punktach dla niecierpliwych

 
Udział własny:
  • ma za zadanie zmotywować przedsiębiorcę do ostrożnego udzielania kredytu kupieckiego kontrahentom i monitorowania spłat należności,
  • oblicza się po powstaniu szkody, w trakcie procesu likwidacji szkody odejmując od wartości poniesionej szkody ustalony w umowie procent,
  • wynosi od 5 do 20% i jest parametrem negocjowalnym, mającym wpływ na wysokość kosztu ubezpieczenia,
  • powinien być precyzyjnie definiowany, szczególnie przy zmianach jego wartości i gdy umowa przewiduje różne jego poziomy np. dla różnych grup kontrahentów.

 

Po co stosuje się udział własny w umowie ubezpieczenia należności?

Celem ustalania udziału własnego jest zmotywowanie ubezpieczającego do racjonalnego zarządzania kredytem kupieckim i należnościami. Założeniem jest, że przedsiębiorca, który będzie miał perspektywę odniesienia chociaż minimalnej straty w transakcji handlowej będzie ostrożniejszy w udzielaniu kredytu kupieckiego swoim kontrahentom, będzie bardziej zaangażowany w monitorowanie współpracy, w aktywne odzyskiwanie przeterminowanych należności i we współdziałanie z ubezpieczycielem.

Drugim powodem uzasadniającym wprowadzanie udziału własnego do umów ubezpieczenia jest fakt, że odszkodowanie z założenia ma na celu rekompensatę strat poniesionych przez przedsiębiorcę, a nie zysków przez niego wkalkulowanych w cenę. Na odszkodowaniu nie powinno się zarabiać, nie taki jest cel ubezpieczenia. Nie znaczy to, że przy sporządzaniu rachunku strat w jakikolwiek sposób jest wyliczana i odejmowana marża czy zysk sprzedawcy. Zamiast tego odliczany jest procentowy udział własny, który pełni rolę “ryczałtowego” wymiaru zysku przedsiębiorcy. Konsekwencją takiego uzasadnienia tego parametru jest zastrzeżenie w umowie ubezpieczenia, że udział własny w szkodzie nie może być w żaden inny sposób ubezpieczony.



Jak i kiedy jest wyliczany udział własny?

Udział własny jest ustalony najczęściej procentowo i obliczany od wartości poniesionej szkody. W ubezpieczeniach należności bardzo rzadko stosuje się inny - kwotowy udział własny czyli tzw. franszyzę redukcyjną.

Po powstaniu szkody i sporządzeniu rachunku strat kwota odszkodowania do wypłaty obliczona jest przez zmniejszenie wysokości wyliczonej szkody o odpowiedni procent udziału własnego.

 

Przykład:

- Należność na fakturze wynosiła 150
- W trakcie windykacji udało się ściągnąć 50
- W momencie powstania szkody do zapłaty pozostało 100 i na tyle została wyliczona wartość szkody

Czyli przy 10% udziale własnym kwota odszkodowania do wypłaty wyniesie 90.

 

Jaka może być wysokość udziału własnego?

Udział własny jest ustalany przeważnie dla całej umowy. Czasem, przy zwiększonym ryzyku danego kontrahenta, może być on określony na wyższym poziomie. Udział własny to najczęściej 5 do 20% wartości szkody. Jest przeważnie jednym z negocjowalnych parametrów finansowych umowy ubezpieczenia. Najczęściej ma też wpływ na cenę ubezpieczenia. Czyli im wyższy udział własny, im więcej ryzyka będzie pokrywał samodzielnie ubezpieczający, tym cena ubezpieczenia powinna być niższa.

 

Co może sprawiać problemy?

Zasada działania udziału własnego wydaje się być prosta wtedy, gdy jest to taki sam procent naliczany od każdej szkody.

Gdy w umowie ubezpieczenia ustalonych jest kilka różnych udziałów własnych np. dla kontrahentów nienazwanych 20%, dla nazwanych 10%, trudności mogą się pojawić, gdy kontrahent przechodzi z jednej grupy do drugiej. Uwagi wymaga też zmiana poziomu udziału własnego w trakcie trwania umowy np. w wyniku negocjacji.

W takich sytuacjach trzeba zwrócić uwagę na określenie dokładnego sposobu obliczania wysokości odszkodowania dla należności z różnych faktur wystawionych na jednego kontrahenta na przełomie zmian.

 

Definicje

 

Przykładowe zapisy OWU dotyczące udziału własnego:

1. Należne Ubezpieczającemu odszkodowanie, obliczone zgodnie z postanowieniami [OWU], pomniejszone zostanie o wysokość udziału własnego ustalonego w Warunkach Szczególnych. W przypadku stwierdzenia przez Ubezpieczyciela zwiększonego poziomu ryzyka, Ubezpieczyciel może ustalić w decyzji kredytowej inny udział własny Ubezpieczającego. W takiej sytuacji odszkodowanie zostanie pomniejszone o udział własny Ubezpieczającego ustalony w tej decyzji kredytowej.

2. Udział własny Ubezpieczającego nie może być ubezpieczony w żaden inny sposób.

  • Udział własny - procentowo określona część szkody, o którą pomniejszone jest odszkodowanie.
    Udział własny Ubezpieczającego wynosi 15% kwoty każdego uznanego przez Korporację roszczenia, o ile w umowie ubezpieczenia nie zostanie określony inaczej.
  • Udział własny - udział kwotowy lub procentowy Ubezpieczonego w szkodzie, w kosztach windykacji Należności nie przekraczających wysokości szkody oraz we Wpłatach i regresach.

Jaki jest udział własny Ubezpieczającego?
Wysokość szkody obliczona zgodnie z § 5 OWU zostaje pomniejszona o udział własny w wysokości 20%.


Czy ten artykuł rozwiał Twoje wątpliwości? A może zastanawiasz się czy nie udałoby się uniknąć udziału własnego? Skontaktuj się z nami, my wiemy kiedy jest to możliwe i jak to osiągnąć.

 

 

Ewa Krzemińska, rozumiemOWU.pl.